Vải thiều Thanh Hà Hải Dương

Vải thiều là giống vải có xuất xứ từ huyện Thanh Hà, dù hiện nay được nhân giống ở nhiều nơi, nhưng loại vải thiều được ưa chuộng nhất vẫn là vải thiều Thanh Hà - Hải Dương bởi hương vị thơm ngọt đặc biệt hơn hẳn so với các vùng khác.

Vải thiều Thanh Hà hạt nhỏ, có màu nâu ngả đen đậm, cây tuổi càng cao thì hạt càng nhỏ, thậm chí gần như không có hạt mà chỉ có lớp cùi dầy mọng nước, ngọt lịm. Khi cho vào miệng, cảm giác một vị ngọt thuần khiết tan dần... cũng vì chất lượng ngon nên giá bán cao hơn các loại vải khác.

Nguồn gốc vải thiều Thanh Hà

Giống vải đầu tiên được trồng tại Thanh Hà vào thế kỷ thứ 8 được đưa ra từ Thanh Hóa, nhưng giống vải thiều nổi tiếng ngày nay lại xuất hiện muộn hơn, từ khoảng cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ thứ 20, do cụ Hoàng Phúc Thành (1848-1923, quê thôn Thúy Lâm – Thanh Sơn - Thanh Hà) gây giống.

Tương truyền, cụ Thành xa quê làm ăn tại cảng Hải Phòng, thấy lái buôn vùng Thiều Châu (Trung Quốc) ăn loại vải lạ, cụ xin được 6 hạt về quê ươm được 3 cây con. Khi cụ bà dọn cỏ sơ ý làm chết mất 2 cây, chỉ còn lại 1 cây duy nhất, đây chính là cây vải thiều đầu tiên tại nước ta, hiện nay vẫn còn sống và cho ra quả.

cây vải tổ tại thôn Thúy Lâm

Năm 1992, TW hội làm vườn Việt Nam xác nhận cây vải tại thôn Thúy Lâm là cây vải tổ lâu đời nhất còn sót lại tại VN. Cụ Hoàng Phúc Thành có công đem giống vải quý về quê nhà, người dân quý trọng gọi cụ là cụ Cơm – với ngụ ý người mang cơm áo cho dân làng. Hiện nay, bên cạnh cây vải tổ là tấm bia ghi tên cụ Hoàng Văn Cơm. 

nơi thờ cụ Hoàng Văn Cơm

Được trồng trong vùng đất phù sa ven sông Thái Bình, giống vải thôn Thúy Lâm cho quả nhỏ nhưng cùi dày, hạt nhỏ, vị thơm và ngọt lịm không nơi nào sánh bằng.

Năm 1958, trong lần về thăm Thanh Hà, Bác Hồ đã thưởng thức và khen giống vải quý, ăn rất ngon, bà con nên phát triển và nhân giống. Sau đó, hưởng ứng lời dạy của Bác, bà con thôn Thúy Lâm nhân giống vải ra các vùng lân cận trong huyện, từ đó tạo nên thương hiệu vải thiều Thanh Hà nổi tiếng.

Ngày nay, vải thiều được trồng tại nhiều địa phương khác như Chí Linh (Hải Dương), Lục Ngạn (Bắc Giang), An Lão (Hải Phòng)... nhưng vải thiều tại Thanh Hà vẫn được đánh giá là ngon nhất.

Thương hiệu vải thiều Thanh Hà:

Vải Thanh Hà là thương hiệu nổi tiếng cả trong và ngoài nước, được xuất khẩu và ưa chuộng tại nhiều thị trường nước ngoài:

+ Năm 2007: được cấp bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý (cục sở hữu trí tuệ) cùng với các đặc sản nổi tiếng khác như Chè xanh Mộc Châu, nước mắm Phú Quốc, cà phê Buôn Ma Thuột...

+ Năm 2012: top 10 thương hiệu nổi tiếng Việt Nam / top 10 sản phẩm uy tín do TW hội tiêu chuẩn & bảo vệ người tiêu dùng bình chọn.

+ Năm 2014: được bình chọn danh hiệu Tinh hoa đặc sản 3 miền

+ Năm 2015: được vinh danh Thương hiệu vàng / logo & slogan ấn tượng 2015

Bánh đậu xanh Hải Dương

Một trong những đặc sản Hải Dương không thể không kể đến bánh đậu xanh, món bánh ngọt với nguyên liệu giản dị mà hương vị đậm đà từ lâu là niềm tự hào của người dân tỉnh nhà.

Năm 2013, Bánh Đậu Xanh Hải Dương được tổ chức kỷ lục châu Á công bố xác lập kỷ lục về đặc sản quà tặng, nằm cạnh nhiều đặc sản vùng miền khác của Việt Nam như: Chè Thái Nguyên, Sâm Ngọc Linh, Quế Trà Bồng, cà phê Buôn Ma Thuột, bánh tráng Trảng Bàng, bánh phồng sữa dừa Bến Tre, tiêu Phú Quốc.

Câu chuyện bánh đậu xanh Rồng Vàng

Có chuyện kể lại rằng, một lần vua Bảo Đại qua trấn Hải Dương được nhân dân trong vùng dâng tặng món bánh làm từ đỗ xanh. Bánh có vị ngọt dịu, thơm, mịn, dùng với trà rất hợp được vua khen ngợi hết lời.

Vua Bảo Đại về cung, ban sắc lệnh khen bánh đậu xanh Hải Dương, trên sắc có in hình Rồng vàng – biểu tượng của triều đình. Kể từ đó bánh đậu xanh HD còn được gọi với tên “Rồng Vàng” để phân biệt với các loại bánh của tỉnh thành khác.

Bánh đậu xanh cùng chè Thái Nguyên khi thưởng thức cùng nhau mang đến hương vị đặc biệt, vị ngọt thanh của bánh tan chảy cùng vị chát, thơm của trà lan tỏa và đọng lại nơi đầu lưỡi thật khó quên.

Những nhãn hiệu bánh đậu xanh nổi tiếng Hải Dương xưa và nay

Đầu thế kỷ 20, bánh đậu xanh Hải Dương nổi tiếng có các nhãn hiệu như Bảo Hiên, Cự Hương, Mai Phương, Mai Hoa… với hình ảnh rồng nổi tiếng có mặt tại hầu khắp các tỉnh thành phía bắc, 4 lần tham gia hội chợ đều giành giải.

2 thương hiệu nổi tiếng nhất thời bấy giờ là Bảo Hiên và Cự Hương, vẫn còn in đậm trong tâm trí những người có tuổi về một thời vàng son của thế kỷ trước.

Chủ hiệu bánh Bảo Hiên là bà Nguyễn Thị Nhung, bà kế thừa truyền thống của gia đình, mở hiệu những năm 1922 khi chỉ mới đôi mươi. Mặc dù người chồng mất sớm để lại bà cùng đàn con nhỏ, bà vẫn một tay đảm đương cửa hiệu với trên 30 thợ.

Hàng ngày hiệu bánh Bảo Hiên sản xuất 2 ca, mỗi ca cho ra hàng tạ bánh. Lấy chữ tín làm đầu, sáng sáng khách hàng chỉ cần tới nhận hàng, ghi lại số lượng, tới chiều tối hoặc ngày hôm sau tới thanh toán. Nếu bánh không đạt tiêu chuẩn sẽ không bán ra mà hủy ngay để giữ chữ tín.

Nguyên liệu mỗi lần nhập hàng toa tàu đường kính (chở từ Tuy Hòa ra), đậu xanh được chở bằng thuyền từ Lục Nam xuống, mọi công việc từ giao dịch, quản lý, kế toán cho tới khâu kỹ thuật đều do một tay người phụ nữ tần tảo lo liệu. Bánh đậu xanh Bảo Hiên rồng vàng nhanh chóng trở thành thương hiệu lớn của tỉnh Đông.

Cùng thời kỳ này, một thương hiệu khác cũng khá nổi tiếng đó là hiệu bánh Cự Hương. Tuy sản xuất số lượng ít hơn nhưng bánh Cự Hương chất lượng đều rất tốt, có 2 loại là bánh ướt và bánh khô.

Trải qua những năm tháng chiến tranh, thị trường bánh đậu xanh dần thu hẹp, các thương hiệu dần nhường chỗ cho nhiều loại bánh đậu gia công đủ loại trên thị trường, hương vị và phẩm chất đều mai một.

Tuy nhiên từ năm 1986, với sự đổi mới của đất nước, nghề làm bánh đậu xanh dần được phục hồi và phát triển, hiện nay Hải Dương có trên dưới 50 nhãn hiệu bánh cả cũ và mới như: Bảo Hiên, Nguyên Hương, Minh Ngọc, Hòa An, Bảo Long, Quê Hương…

Một số thông tin về bánh đậu xanh:

Thành phần bánh đậu xanh từ xưa tới nay không thay đổi nhiều, gồm bột đậu xanh nguyên chất, đường trắng tinh luyện và dầu thực vật. Ngày nay, với công nghệ tiên tiến, quy trình sản xuất hợp vệ sinh, bánh làm xong có thể bảo quản tới 3 tháng.

Theo đông y, đậu xanh vị ngọt, tính bình, tác dụng thanh nhiệt, giải độc… Bánh đậu xanh là loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, phù hợp với nhiều lứa tuổi đặc biệt là người già và trẻ em. Có tác dụng giảm cholesterone, mỡ máu, phòng bệnh sơ cứng động mạch ở người cao tuổi…

Bánh bán chạy nhất vào dịp Tết đầu xuân, nhiều hiệu bánh vào dịp này không đủ hàng cung cấp ra thị trường.

Bánh gai cổ truyền Ninh Giang Hải Dương

Bánh gai là món bánh ngọt cổ truyền xuất phát từ vùng đồng bằng Bắc Bộ, hiện nay bánh gai được bán ở nhiều nơi, nhưng nhắc tới bánh gai đặc sản truyền thống thì hầu hết mọi người đều nhớ tới Ninh Giang - Hải Dương.

Bánh gai Ninh Giang có vị ngọt của mật, thơm dẻo quánh của bột nếp hòa quyện cùng nhân đỗ thơm ngậy với mỡ, dừa, hạt sen... mang một hương vị đặc trưng mà không nơi nào có được.

Nằm bên dòng sông Luộc êm đềm, cách thành phố Hải Dương khoảng 30km, thị trấn Ninh Giang là vùng quê nổi tiếng với đặc sản bánh gai được nhiều du khách biết đến.

Theo lời kể của các cụ cao niên, nghề làm bánh gai tại đây đã xuất hiện từ rất lâu, cách đây khoảng 700 năm.

Khi xưa, bánh gai được nặn tròn như quả chanh, không bọc lá, thường chỉ được làm nhiều trong ngày lễ Tết, ngày thường là món quà hiếm, nhà ai có người đi xuống huyện về mới có 1 chiếc bánh, xắt thành từng miếng nhỏ cho mỗi người cùng nhâm nhi vị ngọt đượm, thơm bùi.

Còn nay, bánh bọc lá - nhân dẹt, được làm quanh năm, trở thành đặc sản quà biếu dành cho khách khi ghé qua thị trấn Ninh Giang.

Hiện nay trên địa bàn Huyện có khoảng trên dưới 100 cơ sở sản xuất bánh gai, trước kia bánh thường được đặt trong ngày lễ hội, giỗ chạp, đám cưới... nay du khách nhiều nơi biết tiếng tìm mua ngày càng đông, vì vậy từ một số ít cơ sở gia truyền ban đầu, hiện nay nghề làm bánh được mở rộng trở thành một công việc thường nhật ổn định cho người dân trong vùng.

Để làm nên một chiếc bánh gai ngon cần nhiều sự kỳ công. Đầu tiên, gạo làm bánh được chọn là gạo nếp cái hoa vàng đặc sản. Mật làm bánh phải ngọt, đun nóng để trộn cho dễ. Lá gai phải chọn lá gai nếp thì bánh mới dẻo, có mùi thơm đặc trưng.

Lá gai được phơi khô, làm sạch, sau đó chế biến theo phương pháp truyền thống để tạo thành bột lá gai có màu đen đặc trưng, bột lá gai được trộn đều với bột gạo nếp, mật tạo thành phần vỏ dẻo của bánh.

Phần nhân bánh được chuẩn bị bao gồm mỡ cánh được muối cùng đường tạo nên độ giòn, không còn vị ngấy, bột đậu xanh bóc vỏ, bên cạnh đó các nguyên liệu không thể thiếu là dừa, hạt sen, vừng... hòa quyện tạo nên hương vị tròn trịa của chiếc bánh gai Ninh Giang.

Cụ Bùi Thị Tới là một trong những người làm bánh gai lâu năm tại Ninh Giang chia sẻ: “ để làm bánh ngon phải tuân thủ một số nguyên tắc như bột làm bánh phải dùng toàn gạo nếp, nếu lẫn gạo tẻ thì bánh sẽ cứng, không ngon. Nguyên liệu phải sạch sẽ đảm bảo thì bánh mới thơm đúng vị, bảo quản được lâu... khi trộn bột, nguyên liệu càng mịn, trộn càng lâu thì bánh càng dẻo, mềm và thơm. Mỗi người lại có cách thức và bí quyết riêng nhưng đó là những điều cơ bản để làm nên vị ngon của chiếc bánh.”

Hiện nay bánh gai bà Tới Ninh Giang nổi tiếng nhiều nơi, trở thành thương hiệu của bánh gai truyền thống Ninh Giang.